Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) jest w Polsce objęty częściową ochroną gatunkową. Oznacza to, że nie wolno go zabijać, łapać, przetrzymywać ani niszczyć jego siedlisk. Warto jednak wiedzieć, że mimo iż jest jednym z najczęściej spotykanych węży w naszym kraju, jego liczebność w niektórych regionach spada, dlatego ochrona ma na celu zachowanie równowagi w ekosystemie i zabezpieczenie tego pożytecznego gada przed wyginięciem.
Charakterystyka zaskrońca zwyczajnego
Zaskroniec to wąż niejadowity, który osiąga długość od 90 do 130 cm, choć samice bywają nieco większe od samców. Najłatwiej rozpoznać go po dwóch żółtych plamkach za głową, przypominających koronę — to właśnie one dały mu nazwę. Występuje głównie w pobliżu wód: stawów, jezior i rzek, gdzie poluje na płazy, ryby oraz owady.
Ochrona prawna w Polsce
Na mocy rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 2021 roku zaskroniec znajduje się na liście gatunków objętych częściową ochroną prawną. Oznacza to, że jego siedliska są chronione, ale w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest odstępstwo, np. w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa ludzi.
„Zaskroniec zwyczajny, mimo że często spotykany, pełni istotną rolę w ekosystemach wodnych i lądowych, dlatego objęty jest ochroną w całym kraju.” – źródło: opracowanie przyrodnicze Instytutu Ochrony Przyrody PAN
Dlaczego warto chronić zaskrońca?
Wbrew obiegowym opiniom, zaskroniec nie stanowi zagrożenia dla człowieka. W sytuacji niebezpieczeństwa potrafi udawać martwego lub wydzielać nieprzyjemny zapach, unikając konfrontacji. Jest natomiast ważnym elementem łańcucha pokarmowego – reguluje populacje płazów i owadów, dzięki czemu przyczynia się do utrzymania naturalnej równowagi.
- Wspiera kontrolę liczby żab i ryb w środowisku wodnym.
- Stanowi pożywienie dla bocianów, czapli czy lisów.
- Pomaga zachować różnorodność biologiczną.
Ciekawostki o zaskrońcu
Sposób na obronę
Gdy czuje się zagrożony, zaskroniec potrafi przewrócić się na plecy, otworzyć pysk i udawać martwego – to zachowanie znane jest jako tanatoza.
Rozmnażanie
Zaskrońce składają jaja w wilgotnych, ciepłych miejscach, np. w kompostownikach lub stogach siana. Młode wylęgają się pod koniec lata i od razu są samodzielne.
Symbioza z człowiekiem
Choć bywa źle postrzegany, zaskroniec jest sprzymierzeńcem człowieka w walce z nadmiarem płazów i owadów. Ochrona tego gatunku jest więc działaniem nie tylko na rzecz przyrody, ale także zrównoważonego środowiska życia nas wszystkich.
