Zaskroniec (Natrix natrix) rozmnaża się poprzez składanie jaj – jest to gad jajorodny. Samica po zapłodnieniu składa kilkadziesiąt elastycznych jaj w wilgotnych, ciepłych miejscach, takich jak kompostowniki, sterty liści czy spróchniałe pnie drzew. Młode zaskrońce wylęgają się po około dwóch miesiącach, w pełni samodzielne i gotowe do życia.
Cykl rozrodczy zaskrońca
Zaskrońce budzą się z zimowego odrętwienia wczesną wiosną, gdy temperatura powietrza przekracza 10°C. Okres godowy przypada zazwyczaj na maj i czerwiec. W tym czasie samce podejmują rywalizację o samice, tworząc tak zwane godziwe splecionki, czyli skupiska wielu samców wokół jednej samicy.
Kopulacja i zapłodnienie
Samiec zapładnia samicę poprzez wprowadzenie spermy do jej kloaki. Ciekawostką jest, że nasienie może być przechowywane wewnątrz ciała samicy nawet przez kilka tygodni, zanim dojdzie do zapłodnienia komórek jajowych. To umożliwia dogodniejsze warunki rozwoju jaj w ciele samicy.
Składanie jaj i rozwój młodych
W lipcu lub na początku sierpnia samica szuka odpowiedniego miejsca do złożenia jaj. Wybiera wilgotne i ciepłe miejsca o temperaturze około 25–30°C. Zazwyczaj składa od 10 do 40 jaj, choć znane są przypadki złożeń nawet ponad pięćdziesięciu.
„Miejsca rozrodu zaskrońców to przeważnie pryzmy kompostowe, kupki gnijących liści lub gałęzi. Ciepło wytwarzane przez procesy gnilne zapewnia odpowiednią temperaturę inkubacji jaj” — źródło: literatura herpetologiczna.
Okres inkubacji trwa około 6–10 tygodni. Młode zaskrońce przebijają skorupki jaj specjalnym ząbkiem jajowym. Po wykluciu mają długość około 15–20 centymetrów i przypominają miniaturowe wersje dorosłych węży. Już po kilku dniach potrafią polować na małe płazy i owady.
Ciekawostki o rozmnażaniu zaskrońców
- Zaskrońce nie pilnują swoich jaj – po złożeniu samica je opuszcza.
- W jednym miejscu swoje jaja może złożyć kilka samic, tworząc wspólne „gniazdo”.
- Nie wszystkie jaja w takim złożeniu się wylęgają – tylko te, które znajdują się w optymalnych warunkach termicznych.
- Młode zaskrońce rosną bardzo szybko – w pierwszym roku potrafią podwoić swoją długość ciała.
„Zachowania godowe i rozrodcze zaskrońca to przykład doskonałego przystosowania gadu do warunków klimatycznych Europy Środkowej” — źródło: opracowania biologiczne.
W ten sposób życie zaskrońca zatacza koło – młode, które wylęgają się pod koniec lata, po zimowaniu już w następnym roku będą zdolne do dalszego rozmnażania, kontynuując gatunek w naturalnym rytmie przyrody.
